Koniec bezpłatnych staży? Nowe regulacje prawne w drodze.

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej intensywnie pracuje nad projektem ustawy, która ma całkowicie zmienić zasady organizowania staży na otwartym rynku pracy. Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to IV kwartał tego roku. Kluczowym celem tej regulacji jest eliminacja dotychczasowych, często bezpłatnych, staży, które nierzadko stanowiły jedynie zastępstwo dla standardowego stosunku pracy. Jednocześnie, projekt ma zapewnić wysoką jakość tych praktyk, komponent edukacyjny oraz skuteczną ochronę praw stażystów. Wraz z jej wejściem w życie, uchylona zostanie dotychczasowa ustawa z dnia 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich.

Nowa umowa o staż: Zasady i ograniczenia czasowe

Nowe przepisy mają wprowadzić do polskiego porządku prawnego nową, nazwaną formę kontraktu – umowę o staż. Ta umowa będzie musiała mieć formę pisemną i będzie ograniczona czasowo, trwając maksymalnie 6 miesięcy. Co istotne, ustawodawca wprowadza również ograniczenie w zawieraniu kolejnych umów: pomiędzy stażystą a tym samym podmiotem przyjmującym na staż możliwe będzie jej podpisanie wyłącznie na łączny okres nieprzekraczający 6 miesięcy.

Ustawa precyzyjnie ureguluje kluczowe aspekty tej relacji, w tym okres obowiązywania i wypowiedzenia umowy. Będzie określała obligatoryjne elementy umowy, w tym szczegółowy program stażu oraz konieczność wyznaczenia osoby sprawującej opiekę (mentora lub opiekuna), odpowiedzialnej za prawidłową realizację stażu i monitorowanie postępów. W sprawach, które nie zostaną uregulowane w ustawie, zastosowanie znajdą przepisy Kodeksu pracy, co znacząco wzmocni pozycję stażystów.

Gwarancja edukacji i wynagrodzenia

Definicja stażu w nowej ustawie kładzie nacisk na jego charakter jako ograniczonej czasowo praktyki zawodowej z istotnym komponentem edukacyjno-szkoleniowym. Jego celem ma być przede wszystkim zdobycie praktycznego doświadczenia i zwiększenie szans na zatrudnienie, a nie tylko realizacja bieżących zadań firmy. Od kandydatów na staż nie będzie można wymagać wcześniejszego doświadczenia zawodowego w danym zawodzie. Każda umowa będzie musiała precyzyjnie określać cele stażu, jego program oraz zakres obowiązków, który musi być dostosowany do potrzeb stażysty.

Najbardziej rewolucyjną zmianą jest obowiązek wypłacania stażystom miesięcznego świadczenia pieniężnego. Jego wysokość minimalna została ustalona na poziomie 35% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w poprzednim kwartale, ogłaszanego przez Prezesa GUS. Świadczenie to nie będzie mogło jednak przekraczać wysokości przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Oznacza to definitywny koniec staży bezpłatnych.

Kompleksowe obowiązki organizatora stażu

W związku z nowymi założeniami, na organizatorów staży nałożone zostaną liczne i precyzyjne obowiązki, które mają podnieść standardy i bezpieczeństwo stażystów:

1. Wynagrodzenie i ubezpieczenie: Obowiązek wypłaty świadczenia pieniężnego i zapewnienia ubezpieczenia. Stażyści zostaną objęci ubezpieczeniami na zasadach przewidzianych dla zleceniobiorców na mocy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
2. Warunki pracy i czas pracy: Organizator będzie musiał zapewnić stażyście bezpieczne i higieniczne warunki (w tym odpowiednie środki ochrony indywidualnej). Czas pracy stażysty nie będzie mógł przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy.
3. Wypowiedzenie i dzień wolny: Wprowadzono precyzyjne terminy wypowiedzenia umowy: 7 dni w przypadku stażu do 3 miesięcy i 14 dni dla staży trwających między 3 a 6 miesięcy. Stażyście będzie przysługiwać prawo do 1 dnia wolnego za każdy przepracowany miesiąc w ciągu pierwszych 3 miesięcy, oraz 2 dni wolne za każdy miesiąc w kolejnych 3 miesiącach.
4. Limity stażystów: Organizator stażu będzie miał zakaz zatrudniania większej liczby stażystów niż wynosi liczba zatrudnionych pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. W przypadku osób samozatrudnionych limit ten wynosi 1 stażystę.
5. Dokumentacja: Obowiązek wydania w ciągu 7 dni od zakończenia stażu zaświadczenia o ukończeniu stażu i nabytych umiejętnościach.

Kontrola Państwowej Inspekcji Pracy

Projektowana ustawa umożliwi Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) kontrolę legalności organizowanych staży. To kluczowy element mający na celu egzekwowanie nowych przepisów i zapobieganie nadużyciom, w których staż zastępuje etat.

Ustawa wskazuje na przełom w podejściu do staży w Polsce, kładąc nacisk na ich wartość edukacyjną i godne warunki finansowe dla młodych osób wchodzących na rynek pracy.