Zakaz oferowania nabycia i objęcia udziałów w spółce z o.o. nieoznaczonemu adresatowi

I. Rozporządzenie Crowdfundingowe i jego implementacja

Ustawą o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom ustawodawca znowelizował brzmienie Kodeksu spółek handlowych, wprowadzając nowe przepisy – art. 182 1 i art. 257 1 oraz skorelowane z nimi przepisy karne – art. 595 1 i art. 595 2 . Przedmiotowe normy obowiązują od dnia 10 listopada 2023 r. i zostały wprowadzone do KSH w celu zapewnienia stosowania tzw. Rozporządzenia Crowdfundingowego. (Rozporządzenie PE i Rady (UE) 2020/1503 z dnia 7 października 2020 r. w sprawie europejskich dostawców usług finansowania społecznościowego dla przedsięwzięć gospodarczych oraz zmieniające rozporządzenie (UE) 2017/1129 i Dyrektywę (UE) 2019/1937). Rozporządzenie Crowdfundingowe umożliwiło zezwolenie wykorzystania udziałów spółek z o.o. na cele rozporządzenia, co oznacza, że udziały spółek z o.o. mogłyby być zbywane za pośrednictwem platform crowdfundingowych. Polski ustawodawca nie zdecydował się jednak skorzystać z tego mechanizmu i zakazał publicznego promowania nabywania i obejmowania udziałów spółek z o.o., czemu dał wyraz w treści nowych przepisów.

Art. 182 1 KSH § 1 stanowi bowiem, że oferta nabycia udziałów w spółce nie może być składana nieoznaczonemu adresatowi, a art. 182 1 § 2 KSH przewiduje, że nabycie udziałów w spółce nie może być promowane przez kierowanie reklamy lub innej formy promocji do nieoznaczonego adresata.

Z kolei z art. 257 1 § 1 KSH wynika, że oferta objęcia nowych udziałów nie może być składana nieoznaczonemu adresatowi, a § 2 tego przepisu ustanawia zakaz promowania objęcia nowych udziałów przez kierowanie reklamy lub innej formy promocji do nieoznaczonego adresata.

II. Istota nowych przepisów

Art. 182 1 KSH § 1 i art. 257 1 KSH § 1 przewidują zakaz oferowania nabycia udziałów nieoznaczonemu adresatowi oraz zakaz oferowania objęcia nowych udziałów nieoznaczonemu adresatowi. Oznacza to, że przedmiotowe obostrzenia zostały sformułowane szeroko i dotyczą zarówno udziałów już istniejących, jak i nowych udziałów. Uregulowanie ww. kwestii w ten sposób jest konsekwencją stanowiska ustawodawcy o nieprzeznaczaniu udziałów spółek z o.o. na potrzeby publicznego obrotu, co świadczy również o tym, że nie powinno być możliwe ich nabycie lub objęcie w ramach tzw. crowdfundingu udziałowego. Może być to również związane z aspektem ograniczonego nadzoru ustawodawcy nad tym sposobem pozyskiwania kapitału.

III. Nowelizacja Kodeksu spółek handlowych

Wydaje się, że w ocenie ustawodawcy, wehikułami inwestycyjnymi oraz podmiotami mającymi korzystać z dobrodziejstwa crowdfundingu mają być przede wszystkim niedawno wprowadzona do KSH prosta spółka akcyjna oraz spółka akcyjna, natomiast spółka z o.o. – pomimo statusu spółki kapitałowej – z racji jej „najbardziej osobowego” charakteru, powszechności figurowania w obrocie gospodarczym, a także najczęściej występującej, nieskomplikowanej struktury organów i udziałowców, winna służyć innym celom i przedsięwzięciom.

Art. 182 1 KSH § 2 i art. 257 1 KSH § 2 ustanawiają również szeroki zakres zakazu promowania nabycia i objęcia udziałów spółek z o.o. Zakazane jest promowanie nabycia i objęcia udziałów przez kierowanie reklamy lub innej formy promocji do nieoznaczonego adresata. Inną formą promocji może być przykładowo oferowanie udziałów z wykorzystaniem internetu lub nawet organizowanie spotkań i wydarzeń z potencjalnymi inwestorami, które miałyby skutkować nabyciem lub objęciem przez nich udziałów.

IV. Konsekwencje naruszania zakazów

Bezpośrednimi konsekwencjami złamania zakazów przewidzianych w art. 182 1 KSH i art. 257 1 KSH są sankcje przewidziane odpowiednio w art. 595 1 KSH oraz art. 595 2 KSH. Ze wskazanych przepisów wynika, że kto składa ofertę nabycia udziałów w spółce z o.o. nieoznaczonemu adresatowi podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 6 miesięcy. Tej samej karze podlega osoba, która promuje nabycie udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością przez kierowanie reklamy lub innej formy promocji do nieoznaczonego adresata. Analogiczne kary wprowadzono w przypadku składania oferty objęcia nowych udziałów i promocji takiej oferty.

V. Alternatywne formy pozyskiwania kapitału dla spółek z o.o. – wybór odpowiedniej formy działalności dla startupów

Bardziej znaczącym następstwem jest jednak niemożliwość pozyskania kapitału w spółce z o.o. poprzez zewnętrzne finansowanie w formie crowdfundingu udziałowego, co może negatywnie oddziaływać na spółki z o.o., które poszukują środków pieniężnych. Start-upowcy każdorazowo powinni rozważyć, czy spółka z o.o. będzie wystarczającą formą prawną umożliwiającą realizację ich zamierzeń, czy może jednak właściwszym rozwiązaniem byłoby skorzystanie z podmiotu jakim jest prosta spółka akcyjna lub spółka akcyjna. Z drugiej strony, ustawa o obligacjach nadal zezwala spółkom z o.o. emitowanie obligacji, co oznacza, że nie zostały one całkowicie pozbawione możliwości uzyskania zorganizowanego, zewnętrznego finansowania. Wybór odpowiedniej formy działalności warto skonsultować z kancelariami prowadzącymi wsparcie prawne dla startupów.